Қазақстан Республикасы мен Германия Федеративтік Республикасы арасындағы қатынастар

Жалпы мәліметтер

1991 ж. 31 желтоқсан – Германия Федаративтік Республикасы Қазақстан Республикасының мемлекеттік егемендігін мойындады.

1992 ж. 11 ақпан - дипломатиялық қатынастар орнатылды.

1992 ж. желтоқсан – Алматы қаласында ГФР Елшілігі ашылды.

1993 ж. қыркүйек – Бонн қаласында ҚР Елшілігі ашылып, 1999 ж. Берлин қаласына көшірілді.

2014 ж. қыркүйектен бастап Қазақстан Республикасының Германия Федеративтік Республикасындағы Төтенше және Өкілетті Елшісі Н.Онжанов болып табылады.

2016 ж. қазаннан бастап Германия Федеративтік Республикасының Қазақстан Республикасындағы Төтенше және Өкілетті Елшісі Р.Мафаэль болып табылады.

Саяси қатынастар

Германия Қазақстанның Еуропа мен әлемдегі маңызды және негізгі әіптестерінің бірі болып табылады. Екі мемлекет арасындағы диалог сенімділік пен ашықтықтық сипатымен ерекшеленеді. Ең жоғары, жоғары және іскерлік деңгейде байланыстарға тқрақты түрде өолдау көрсетілуде.

ҚРПрезиденті Н.Назарбаев алғаш рет Германияда 1992 жылы ресми сапармен барды. Мемлекет басшысы соңғы рет Берлинге ресми сапармен 2012 ж. ақпанда, яғни Қазақстан Республикасы мен Германия Федеративтік Республикасы арасындағы дипломатиялық қарым-қатынастардың орнағанына 20 жыл толған жылы барды.

Германия басшылығының алғашқы ресми сапарлары Федеративтік президенті Р.Херцог деңгейінде 1995 ж., Федералды канцлер Г.Шрёдер деңгейінде 2003 ж. болды. Федералды канцлер А.Меркель Қазақстанда екі рет - 2010 жылы шілдеде және желтоқсанда болды. Екінші сапары барысында Канцлер Астанада өткен ЕҚЫҰ Саммитіне қатысқан болатын.

Қазақстан Сыртқы істер министрі Е.Ыдырысов пен Германия Сыртқы істер министрі Ф.-В.Штайнмайер 2013 ж. және 2014 ж. сапарлармен алмасты.

Екіжақты парламентаралық қатынастар серпінді түрде дамуда, ынтымақтастық жөніндегі парламентаралық топтар жұмыс істеуде. ҚР Парламенті Мәжілісінде – Германия Парламентімен ынтымақтастық жөніндегі топ, ал ГФР Бундестагында – «Германия – Орталық Азия» ынтымақтастығы жөніндегі топ деп аталады.

2012 жылы және 2015 жылы ҚР Парламенті Мәжілісінің Төрағасы Н.Нығматулин және Мәжіліс Төрағасының Орынбасары Д.Назарбаева Берлинге сапармен барды. 2015 жылы ГФР Бундестагының Вице-президенті Й.Зингхаммер Астанаға алғаш рет сапармен келді.

Сауда-экономикалық ынтымақтастық

Германия Қазақстанның ЕО-дағы негізгі әріптестерінің қатарына кіреді. Екі ел арасындағы сауда-экономикалық қатынастар өзара экономикалық ынтымақтасуды федералдық және өңірлік деңгейде тұрақты бекіту мен жаңа мүмкіндіктерді іздеу серпінімен сипаттанады.

ҚР Қаржы министрлігінің Кедендік комитетінің статистикалық деректеріне сәйкес 2015 жылдың қорытындылары бойынша екіжақты сауда айналым 2,328 млрд.АҚШ долл. Құрады (экспорт -343 млн., импорт – 1,985 млрд.), бұл 2014 жылдың осы кезеңімен салыстырғанда 15,7% төмен.

Дәстүрлі түрде, Германияның жетекші экспорттық баптарымашинаны, жабдықтарды, электртауарларды, автокөліктерді, құралдарды, дәрі-дәрмектерді қамтиды. Қазақстан көмірсутектерді (салыстырмалы салмағы - 90%), металдарды, химиялық шикізаттарді, ферроқорытпаларды жеткізеді.

ҚР Ұлттық Банкінің 2005 жылдан 2015 жылға дейінгі кезеңнің мәліметтері бойыншаГерманиядан Қазақстанға келген тікелей инвестициялардың жалпы ағыны 3,3 млрд. АҚШ долларын құрады (0,32 млрд. 2015 ж., 0,4 млрд. 2014 ж.). Сонымен қатар, германдық инвестициялардың 90% Қазақстан экономикасының шикізаттық емес секторына аударылуда.

Өз кезегінде, ҚР-ның 2015 ж. 31 желтоқсандағы ГФР-ға қатысты инвестициялық ұстанымы (міндеттерді санамағандағы талаптар) 4 млрд. АҚШ долл. (4,3 млрд. 2014 ж.) құрады.ГФР-дағы қазақстандық инвесторлардың тікелей инвестицияларының жалпы жылыстауы 2015 жылы 74,3 млн.АҚШ долл. құрады (2005-2014 жж – 142,9 млн.).

Соңғы 4 жылдың ішінде Қазақстанда германдық компаниялармен бірлесе отырып, құрылыс, сауда, өндірістік өнеркәсіп, кен орындарын әзірлеу және т.б салаларында көлемін 2,4 млрд.евроны құрайтын сомаға 19 ірі инвестициялық жоба іске асырылды. Siemens, Knauf, MetroCash&Carry, Heidelberg Cement, Quaesta Capital, Linde AG және т.б ең ірі әріптестер болып табылады.

Жалпы Қазақстанда германдық капиталдың қатысуымен 1500-ден аса экономикалық құрылым, оның ішінде бірлескен кәсіпорындар, неміс компаниялары мен банктерінің өкілдіктері тіркелген. 700-ден аса германдық кәсіпорын белсенді қызмет атқаруда.

Өңдеуші өнеркәсіп, құрылыс, көлік пен байланыс, ауыл шаруашылығы,сондай-ақ басқа да қоғамдық, әлеуметтік және жеке қызметтер мен экономиканың басқа да секторларында ынтымақтастық орнатылған.

Германия Қазақстандағы дуалды кәсіби-техникалық білім беруді дамыту бойынша жетекші әріптесі болып табылады. ҚР БҒМ жәнеХалықаралық ынтымақтастық жөніндегі Германия қоғамының (GIZ) арасындағы тиісті келісімге 2012 ж. Берлиндегі сапары барысында Н.Назарбаев пен А.Меркельдің қабылдаған уағдаластықтарының қорытындылары бойынша 2013 жылы қол қойылды («Назарбаев-Меркель» бастамасы).

Пилоттық жобаның аясында 280 қазақстандық колледждерде 21 мыңнан аса студентті қамтыған 3 мың кәсіпорынның қатысуымен дуалды білім беру енгізіліп жатыр (ШҚО, БҚО, Қарағанды облысында және Алматыда).

21 мыңнан астам студенттер (ШҚО, БҚО, Қарағанды облыстары және Алматы) қамтитын, 3 мыңнан астам кәсіпорындардың қатысуымен дуальды оқу жүйесіне Қазақстан 280 колледж іске асырылуда.

Мәдени-гуманитарлық ынтымақтастық

Қазақстан мен Германия арасындағы мәдени-гуманитарлық қатынастардың байланыстырып тұратын маңызды буындар Қазақстандағы неміс диаспорасы (шамамен 180 мың адам), Германияға тұрақты тұруға кеткен қазақстандық немістер (900-ден аса адам) және Германияда өмір сүріп жатқан этникалық қазақтар (1 мыңға жуық адам) болып табылады.

Қазақстан-герман арасындағы мәдени ынтымақтастықты дамыту бойынша үйлестіруші органдар ретіндеҚазақстан Республикасында өмір сүріп жатқан этникалық немістердің мәселелері жөніндегі бірлескен үкіметаралық комиссиясы және Мәдени ынтымақтастық жөніндегі араласкомиссиясы болып табылады.

Үкіметаралық комиссияотырысты жыл сайын өткізеді. Соңғы рет іс-шара 2016 ж. 8 қыркүйекте Берлинде өтті, келесі отырыс 2017 жылы шілдеде ЭКСПО-2017 халықаралық көрмесін өткізу барысында Астанада өтеді. Араласкомиссия қажет болған жағдайда жиналады.

Алматыда орналасқан Қазақ-Неміс университеті,Гете атындағы институттың және DAAD Неміс академиялық алмасулар қызметінің Қазақстандағы өкілдіктері білім беру саласындағыынтымақтастықтың жемісті үлгісі болып табылады. Сонымен қатар, Германияда білім алатын қазақстандық студенттер санының көбеюіне байланысты, 2009 ж. ГФР-да «Болашақ» халықаралық бағдарламалар орталығының өкілдігі ашылды.

2009 ж. Қазақстанның Германиядағы жылы, ал 2010 ж. Германияның Қазақстандағы жылы болып өтті.

2006 ж. бастап «Қазақ кітапханасы» атты бірлескен жоба жүзеге асырылуда.

Неміс жылы Қазақстан Абайдың, М.Әуезовтің, І.Есенберлиннің, Ә.Кекілбаевтың, Ә.Нұрпейісовтің, Т.Ахтановтың, Г.Бельгердің, О.Сүлейменовтің және Қазақстанның басқа да жазушылары мен поэттарының еңбектері неміс тілінде басылды. Жобаның аясында қазақ авторларының шамамен 20 кітабы жарияланды. 2011-2012 жж. М.Әуезовтің «Абай жолы» шығармасы және І.Есенберлиннің «Көшпенділер» үш томдық трилогиясы неміс тілінде қайта жарияланды.

2010 жылы алғашрет Батыс Еуропада Гумбольдт атындағы Берлин университетінің жанында«Қазақстан және қазақ тілі» леторатыашылды. 2014 жылдан бастап Берлинде Экономика және мәдениет жөніндегі қазақ орталығы жұмыс істейді.

Қазақстанда облыстық неміс этномәдени бірлестіктер сәтті қызмет істейді, «Deutsche Allgemeine Zeitung» республикалық газет басылады, «Видергебурт» Қазақстанның немістер қауымдастығы белсенді жұмыс атқарады.

Қосылған : 4.12.2013, 12:11, Өзгертілген : 29.01.2017, 23:35